koşə yazıları

Atom Enerjisi

2007-07-13T04:58:00.000-07:00

Atom enerjisinə gərək varmı?
Məncə, İranın Atom enerji istehsal etməyinə heç bir iqtisadi səbəb yoxdur, hər nə var, hərbi hədəflərdir. Əlbəttə, atom enerjisi 50 ilə yaxındır ki, İran hakimiyyəti tərəfindən planlaşıb, yəni, bir-iki ilin söhbəti deyil. Birinci dəfə, 1960-ci ildə İran hakimiyyətində nüvə marağı yarandı, ancaq ciddi tədbirləri və planları həyata keçirmək tarixi 70-ci illərə qayıdır. O zaman da “ davamlı enerjiə malik olamq” “ müstəqil enerji istehsalı” “ nüvə texnikasından yararlı istifadə” və bu kimi bəhanələrlə, rejim dünyanı öz sülhyönlü niyyətlərindən arxayın etməyə çalışıb. Ancaq heç zaman dünyanı inandıra bilmədi. MAQATE dəfələrlə atom istehsalının dayandırılması ilə əlaqədar İrana xəbərdarlıq edib.
İrana atom enerjisi nədən lazim deyil?
1- Uran ehtiyatlarının az olmağı
birinci, əyər istaifadə tempini sabit tutsaq İranın neft ehtiyatları 90 ilə qədər tükənməzdir, qaz ehtiyatları isə 220 ilədək kifayət edər. Buna rəğmən Uran ehtiyatlarını həddən artıq azdır. Rejim Buşehsr enerji stansiyasının bərpa etməyindən öncə, 15 illik bir planda 6 enerji stansiyasının bərpa etmək planını tökdü. Ancaq rejimin planı burada bitmir, 2005-ci il, əlavə olaraq 13 atom enerji stansiyasının təməlini də bərpa etmək layihəsi milli məclisdə təsdiq olundu. Hər stansiyanın ən azı ildə 22 ton, 4.4% qəniləşmiş urana ehtiyacı var. İstixrac olunmuş hər ton uarnda 553 qram xalis uran olur. Yəni, rejim stansiyaların yanacağını təmin etməyə ən azı ildə 450 min ton ( 45 milyon kilo) uran istixrac etməlidir. MAQATE-nin statistikalarına əsasən, əyər İran hər iki ildən bir stansiyanı bərpa edə bilsə, 2020-ci ildə stansiyaların hamısının projəsi tamamlaşır. Ancaq reallıq budur ki, 2012-ci ildə İranın uran ehtiyatları büsbütün qurtarır. Bəs bu qədər Atom enerji stansiyalarına sərmayə sərf etmək nəyə gərəkdir?
2- Uran idxal etmək variyantı

Beləliklə, İranın uran idxal etməsi zərurəti ortaya çəxər. Beləliklə, İran rəsmilərinin verdiyi “ müstəqil enerji istehsalı” şüarı büsbütün absurddur. Bundan əlavə, İranın gərəyincə sərmayə ehtiyatı yoxdur, yəni, böyük projələri həyata keçirməyə maliyyə problemlərlə üzləşir. İran exportdan qazancının 80%-i neftə bağlıdır və illik büdcəsinin 45%-i neft satışından təmin olunur. İranda benzin stansiyalarının az olduğuna görə, 40% benzin idxal edilir. 2005-ci ildə benzin yanacağının idxalına sərf olunan büdcə 4.5 milyard dollar idi. Benzin stanlsiyalarını bərpa etməkdən öncə atom stansiyalarını qurmaq ağlasığmazdır.
3-qaz ehtiyatları
Dünyanın ikinci qaz ehtiyatları İrandadır. Qaz ehtiyatlarından istixrac olunan yanacağın 75%-i İranın içində müxtəlif yancaq tələblərə istifadə olunur, 10% ixrac edir və 15% neft stansiyalarına yanacaq kimi istifadə olunur.
Beləliklə, İran əlində olan təbii enerji yatırımlarından və ehtiyatlarından düzgün istifadə etmək yerinə, Atom enerji stansiyasının sonsuz həzinələrinə boyun əyib, stansıyaları bərpa etməsində heç bir məntiq yoxdur.
Nəticə:” İran rejimi nüvə silahi əldə etmək üçün, sülhamiz atom enerji istehsalını bəhanə edib. Doğurdan da, İran nüvə silahını hansı məqsədlərə görə əldə etmək istəyir?”

2007-07-09T22:54:00.000-07:00

Əsəbi millətin kef axtarışı

İran və Azərbaycanın qadınları bir yana, kişiləri də bir-birinə günü kimi baxır. Hamının səbr kasası, bağışla, səbr quyusu aşıb-daşır. Heç bir vətəndaşda kimsəni dinləməyə hal-əhval qalmayıb. Mən dəfələrlə ABŞ, yaxud avropalıların münasibətlərinə, davranışlarına və gülümsəmələrinə fikir vermişəm. Hər zaman özgələrə xoş əhval-ruhiyyə bağışlamağa can atırlar. Amma biz!

Sadəcə, bir misal gətirim. Bulvarda oturan qız və oğlanlara diqqətlə baxsanız, görərsiniz ki, qız başını oğlanın çiyninə qoyub, gözlərini yumaraq saatlarla trajik bir status yaradaraq dayanır. Həmişə bir saat gecikir, ağlayır, nə bilim, gileylənir. Bizlər başqalarının xoş əhval-ruhiyyəsini pozmaqda ustayıq. Üstəlik, belə bir davranışla istəklərimizə nail oluruq. Bizlər üstüörtülü danışmağa meylliyik. Aşkarlıq, aydınlıq və səmimiliyə büsbütün biganəyik. Bizim şəxsi ərazimiz ürəyimizin içi böyüklükdədir. Uşaq doğulandan sonra valideynindən yalan danışmağı, qeyri-səmimi olmağı və ikiüzlülüyü öyrənir. Şərqli kişi həmişə gecə vaxtı çıraqları söndürüb zil qaranlıqda, gözləri heç nəyi görmədən qadınla yatmağı sevir. Yəni həmişə gizli olmaqda və gizli qalmaqda maraqlıdır. İran qadınlarının 82%-i ruhi xəstəliklərlə əlbəyaxadır. Azərbaycan qadınının döyülməsi adi haldır. Hamının dərdi qarnında xülasə olur. Azərbaycanda 4 sifətin, ümumiyyətlə, mənası yoxdur: intellektual, şok, normal, müxalif (tənqidçi). Hamı birincilər sırasına təpilir. Məsələn, jurnalistika sahəsində çalışan reportyor bir az, köşə yazarı ondan çox, bədii əsərlər müəllifi daha çox və müğənnilər büsbütün iddia sahibləridirlər. Guya ölkəyə kimsə bunlardan artıq xeyir vermir. Qonorar sisteminin jurnalistikası hamının biliyini okean boyda, amma barmaq dərinliyində eləyib. Hamı özünün başı çıxmayan, amma yazıb tənqid etdiyi mövzulardan əsəbiləşir. Biz özgələr bir yana, öz içimizdən gələn səslərdən və istəklərdən də imtina edirik. Tənqid! Eh, bu söz büsbütün sırtılıb. Pisi tənqid, yaxşını tənqid! Yadıma gəlir, azanın səsgücləndiricilər vasitəsi ilə verilməsinə qadağa qoyulmuşdu. Əleyhinə olanlar da bu tədbiri tənqid edərək, yazılarının başına “Şok xəbər” sözünü əlavə etmişdilər. Yaşayışla döyüşmək, savaşmaq və mübarizə etmək zor işdir, amma onunla yola gəlib birtəhər barışmaq, əsəbiləşmədən tədbirlər həyata keçirmək daha da zordur. Mən özümü Şərq ruhlular sırasına qataraq bunu da əlavə etmək istəyirəm ki, biz heç kimlə normal əlaqə yaratmağı, dil tapmağı və münasibət qurmağı bacarmırıq. Özümüzlə, ailəmizlə, dostlarımızla, tanışlar və başqa insanlarla əlaqə yaratmaqda çətinlik çəkirik. Hamıdan imtina edirik. Əli Kərimlinin keçən həftə “Alma” qəzetinə verdiyi müsahibəni oxudum. Müsahibəni alanın sarsıdıcı sualları Ə.Kərimlidən qabaq mənim əsəblərimi tarıma çəkirdi. Bu qədər də mənfi baxışlı, müxalifətlə müxalif mövqe tutan bir müsahibəçi ola bilərmi? Dəhşətdir. Dövlət idarələrində durum daha da gərgindir. Heç kimin səbri, hövsələsi çatmır. Sən dövlət işçisinə dilinlə, gözlərinlə, əllərinlə, qaşların, baxışların və büsbütün vücudunla danışıb, problemini izah etmək istəyirsən, amma o, masasının üstünə tökülmüş bir qalaq kağız, qovluq və sənədin içində eşələnir. “Hə, sən danış, qulağım səndədir” deyib qulağını, burnunu qaşıyır. Səni əsəbiləşdirmək üçün.

Etiraf edirəm

2007-07-06T10:05:00.000-07:00

Beni kaç kere dövdüler, adını söylemedim
Ahmet Kaya
Bir neçə gündür, ürəyimə damıb ki, ömrümün sonu çatıb. Mənim ürəyim heç zaman yalan danışmaz. Buna görə təcili şəkildə bir para tədbirlər həyata keçirmişəm. Birincisi, tövbələyib, qüsl eləmişəm. Səhər-səhər tülkü durmazdan ayağa qalxıb, günortayadək namaz qılır, bir tikə quru çörək sulayır, əsir əsgərin iştəhası ilə yeyib, yenə də namaz qılıram. Bağışla, yadımdan çıxmışdı. Mən bu günlər, ümumiyyətlə, oruc tuturam. Bəli, bəli. Heç nə yemirəm. Cızma-qaralarımdan aldığım qəpik-quruşu da Afrikanın aclarına ehsan edib, nəzir demişəm. Əlbəttə, fəqət musəlman ölkələrdə yaşayan aclara. (Onsuz da, aclıq yalnız musəlmanlara məxsusdur). Hamıdan önəmlisi efiraf planımdır. Bəli, bəli. Ulu babalarımızdan əsirlər və nəsillər boyu “Etiraf” adlı genetik xəstəlik mahiyyətini dəyişmədən yoluxub, nəhayət, mənə çatıb.
Indiyədək məni bir neçə dəfə “Ettelaat”a aparıb, döysələr də, heç nəyi boynuma almamışam. Axı mən onda əsl musəlaman deyildim! Amma indi etiraf edəcəyəm. Bütün gördüyüm və görmədiyim işləri boynuma alacağam. Cinayət Məcəlləsinin bütün bəndləri, maddələri istisnasız mənim cinayətlərimə tətbiq olunacaq və ilaxır. Keçən il Təbrizin “Ettelaat” təcridxanasında gözlərimi bağlayıb, dar bir dalanda gecəni səhərədək o yan-bu yana dolandırdılar. Iki addım atırdım, deyirdilər: ”Dön sağa”. Üç addım atırdım: ”Indi də sola” - deyə səhərədək sinirlərimi pozurdular. Sonra “karser”ə saldılar. Yuxusuz olsam da, qışın günü sulu döşəmənin üstündə uzanmaqdan çəkindim. Axşamacan ayaqüstə durdum. Axşam yenə də istintaq otağına aparıldım. Müstəntiq “Bismillahir-rəhmanir-rəhim” deyib, dərhal ana-bacımı söyməyə başladı. Mənim isə gülməkdən az qala ürəyim ağzıma gəlmişdi. Qalxıb qulağımın dibinə bir şapalaq qoydu: “Qeyrətsizin birisi, adamın namusuna söyüləndə hırıldamaz!” - deyə paltarlarımı soyunmağı tələb elədi. Əynimdə bir nazik şortikdən başqa heç nə qalmadı. Sonra məni “Ettelaat”ın həyətinə ötürdülər. Şaxta-küləkdən donsam da, tərpənmədən düz yerimdə dayandım. Qısası, 4 gün saxldılar, sonra buraxdılar. Hələ də bilmirəm, məni nəyə tutmuşdular!? Yaxud, nəyi etiraf etməyi tələb edirdilər?! Bir dəfə soruşdum: ”Nəyi etiraf edim?” Dedilər: “Hər nə bilirsən”. Mən də başladım Şopenhauer, Nitsşe, Kant, Heydegger, Puper, Rassel, Mişel Butur, Vitginiştayn və digər filosoflardan hər nə bilirdim, danışdım. Sonunda T.S.Eliotun məşhur şah əsəri “Bayır ölkə”ni (Waste land) ingiliscə oxumağa başladığım zaman böyrumdə duran məmur barmağı ilə beyninə işarə edib, müstəntiqə dedi: ”Əşşi, bu gic...di”. Sonra üzünü mənə sarı çevirib: ”Bu şarlatanların yerinə bir az da Quran oxuyub, qiyamətdən qorx” - dedi. 4 səhifəlik, qiyamət haqda yazılmış “Nəbə” surəsini ərəbcə oxumağa başladım.
Müstəntiq:
- Neçə yaşın var, musəlmansan?”
- 25. Müsəlmanam.
- Quranı haçan əzbərləmisən?
-14 yaşıma qədər. Bütünlüklə əzbər bilmirəm.
- Ərəb və ingiliscədən başqa hansı dilləri bilirsən?
- Sizdən başqa bütün millətlərlə dil tapmağa qadirəm.
Bunu deyəndən sonra acığından mənimlə farsca danışdı. Mən isə məcburiyyətdən həmən dildə cavab verdim.
- Indiyəcən hansı xarici ölkələrə getmisən?
- Heç yerə.
Bir az fikirləşib:
- Əgər xarici ölkələrin birisinə addımını qoysaydın, səni casusluq ittihamı ilə özüm kəfənləyərdim” - deyib əlavə etdi - Bu neçə dil bilən heyvanın (filan yerindən) 5 kiloluq daş asın, kimlərə ... verdiyini də etiraf edər”.
Sonra başını bulaya-bulaya ayağa qalxıb getdi. Nə isə... Orada etmədiyim etirafi indi edirəm: “O adam özüməm”.
Əl-fatihə...

Babək qalası

2007-07-06T07:30:00.000-07:00

Yürüşlərdən xatirələrim

Hər il bu zamanlar Güneylilər Babək Xürrəminin doğum günü münasibətilə Bəzz qalasında təntənəli mərasim keçirir. Bu mərasimlərdə hər zaman iştirak etsəm də, heç birisi 2000-ci ilin yürüşü kimi təntənəli olmadı. 100 minə yaxın adamın arasına iynə salsaydın, yerə düşməzdi.

Keçən il «Ettelaat»ın hədə-qorxularına rəğmən, yenə də qalaya gedən az olmadı. Gecəyarısı, saat 3-də bir avtobus dolu milli fəal Təbrizdən qızlı-oğlanlı Kəleybər kəndinə sarı yola düşdük. Əvvəlcə Təbrizin yol polis postunda yoxlamaq bəhanəsi ilə avtobusu dayandırdılar. Neçə nəfər saqqallı mülki libasda, əllərində çomaq avtobusa keçib, hər şeyi, hamını yoxladılar. Çantaları açıb yerə tökdülər, Sevinc xanımın qucağındakı 6 aylıq körpənin bələyinədək açıb yoxladılar. Kim bilir, birdən bayraq və ya məxfi vərəqə gizlətmiş olar. Əlbəttə, həmişə olduğu kimi, özümlə Güney Azərbaycanın bayrağını götürüb gizlətmişdim. Harda? Bu dəfə də yuyucu tozun içində. Ülgüclə ağzını kəsdiyim yuyucu tozun qabını yapışqanla çox təmiz yapışdırmışdıq. Heç nə bəlli olmurdu, sankı fabrikdən indicə çıxıb. «Ettelaat» məmurlarının birisi üzünü mənim dostum Bəhmənə sarı tutub: ”Hara gedirsiniz?” – deyə soruşdu.
Tez dedim: ”Toya gedirik. Əhər şəhərinə”. Üzünü çevirib gedəndə: “Eşşək özünsən” - dedi. Yəni bizim qalaya getdiyimizi bilirdi. Sonra yenə də yola düşdük, hər addımbaşında tez-tez avtobusu dayandırdılar. Nəhayət, Əhər şəhərinə çatdıq. Yol polis postunda yenə də avtobusu dayandırdılar. Bu dəfə bizdən evimizə qayıtmağı tələb etdilər. Sürücünün və bir neçə nəfərin şəxsiyyət vəsiqəsini əlindən aldılar. Polislərin birisi çox atılıb-düşürdü: “Məgər bilmirsiniz, qalada hərbi manevr keçirilir? Qayıdın düz evinizə sarı, haydı!”. Cansız bədəninin dirisini qapana qoysan, 40 kilo olmazdı! Etirazımızı görən məmurlar bizdən avtobusdan yerə enməyi tələb etdilər. Bircə-bircə hamının üstünü axtardılar. Mənim zarafatlarımdan əsəbiləşən «Ettelaat» məmuru əlimdən tutub, otağa apardı.
- Boşalt, üstündə nə var, boşalt.
- Mən dünən gecə boşalmışam, boşaltmalı bir şeyim qalmayıb.
Gicin birisi qabına nə saldığımı bilmədi. Nə isə, məcbur olduq maşından yenib, Kəleybər kəndinədək piyada 8 saat yol gedək. Getdik də, çatdıq da.
Doğrudan da, dəhşətli mənzərələr yaratmışdılar. Hər yer “Sipah”, “Bəsic”, «Ettelaat» məmurları ilə dolu idi. Qalanın altında, meşədə, düzənlikdə hərbi çadırlar yan-yana düzülmüşdü. Ətraf dağlarda RPÇ, top və digər ağır silahlar qondarılmışdı. Səsgücləndiricilərlə qulaqkaredici mərsiyələr, azan səsi, farsca hərbi marşlar və digər səslərlə beynimizi dağıtdılar. Harda çadır qurduqsa, gəlib əngəl oldular ki, yığışdırın. Bir neçə nəfəri tutdular. Olar-olmaz 100 nəfər idik. Nahardan sonra millətin izdihamı çoxaldıqda bir az ürəyimiz yerinə gəldi. Hamının kamerasını əlindən almışdılar. Əl telefonlarını da. Musiqi alətlərini də. Bəzən hətta radio və maqnitofonları da alırdılar. «Ettelaat» məmurları sağ-solumuzda gəzişir, çevrəmizdə vurnuxurdu. Axşamacan matəm tutmuşlar kimi əllərimiz qoynumuzda məmurların manevrə hazırlaşmasına tamaşa etdik. Qalaya girməyi də qadağan etmişdilər. Nəhayət, gecə oldu. Millət toplaşıb qurd kimi ulamağa başladı. Tonqallar yandırıldı. Bir rəqs qrupu meydanın ortasına keçib, çəpik səslərinin ritmi ilə gözəl rəqs ifa etdi. Sonra həmin qrup Babək Xürrəminin canlı teatrını nümayiş etdirdi. Tamaşaçılara göz qoydum. Hamı nəfəs dərmədən maraqla qulaq asırdı. Dəhşətə gələn kim, bəzən həyəcandan Babək rolunda oynayanın ağzından çıxan sözləri yenə də, yanında durana deyən kim, bəzən gözləri dolub, bəzən də sevinclə gülən kim?! Gecənin necə səhərə qovuşmağını heç kim duymadı. Səhər çağı dağ yolları ilə gizlicə gətirilən tar, nağarayla 3 rəqs qrupu meydanın ortasına keçdi. Amma hayıf olsun, keçən il bayrağı qalada dalğalandıra bilmədim...

Fahişələr də insandır

2007-06-27T04:54:00.001-07:00

Fahişələr də insandır

Bu mövzu, bəlkə, çoxlarını qıcıqlandıracaq. Özlərini idealizə edib, dünyaya əxlaq və əxlaqsızlıq pəncərəsindən baxıb, qadınları fahişə və qeyri-fahişə deyə qruplara bölüb, heç nəyin dərininə varmadan fitva verənlər artıq sussalar yaxşıdır.

Mən hər gün qəzetlərdə oxuyuram, bu gün filan əxlaqsızlıq yuvası aşkarlandı, yaxud dünən filan körpünün ətrafında gəzişən fahişələr dağıdıldı. Tutalım, əxlaqsızlıq yuvaları dağıdıldı, bəs həmin fahişə adlandırdığınız insanlar bundan sonra nələrini satıb, necə qarınlarını doyuracaqlar? Kim onların qarnını, əynini, evini, bəlkə də, uşaqlarını sığortalayır? Onlara ictimai əngəl kimi baxmaq özü əngəl törədici bir mövzudur. Hər şeydən dəhşətli elə həmin pis baxmaqdır. Əgər pis baxırıqsa, əvvəlcə əxlaqsız kişilərə pis baxmalıyıq, qadınlara yox!
Yeri gəlmişkən, bunu da deyim ki, keçən həftə “İnqilabın pərdəsi arxasında” adlı bir kitabda baş terrorçulardan biri olan Hüseyn Burucerdinin etiraflarını oxuyub maraqlandım. Demək, inqilab ərəfəsində, Mehdi Bazərganın müvəqqəti dövlətə başçılıq etdiyi zaman mollaların hərəsi özünə bir bəsicçi komitə yaradıb, başlayıblar qanunsuzcasına millətin var-yoxunu talayıb, hərə bir tərəfdən müzeylərin və sarayların əmlakını mənimsəməyə. Varlıları soydular, bir çoxlarını məhkəməsiz edam etdilər və s. Nə isə, həmin edam olunanların birisi Pəri Bolənde (uzunboy Pəri) adlı bir xanım imiş. O, yetimxanadan (?) özünə bir oğulluq götürüb böyüdübmüş. Həmin oğlan gizlicə Pərini bəsicçilərə satıb. Qadını tutub məhkəməyə (!?) aparıb, bütün obyektlərini əlindən alıb, sonra edama məhkum ediblər. Pəri Bolənde “Qəsr” zindanında gözübağlı edam olunan vaxt: “Heç olmasa, mənim bilərziklərimi, boyunbağımı oğulluğuma verin, özünə xərclik eləsin” - deyə vəsiyyət etmişdi. Sən demə, ona «xilas gülləsi» vuran elə həmən oğulluğu imiş!. Belə dəhşətli və insan ürəyini kövrəldən işlər tez-tez ittifaq düşür. Nə isə, bunu demək istəyirdim ki, məcburiyyətdən bədənlərini satan xanımların bir çoxunun ürəyi hər kəsdən çox BAKİRƏdir. Buna arxayın olaq. Biz dəfələrlə daşqalağa məhkum olunmuş qadınların azadlığa buraxılmasına görə BƏYANAT vermək tələbi ilə müxtəlif təşkilatlara müraciət etmişik. Bəziləri soruşur: ”Onlar əxlaqsız deyildi?” Axı rəhmətliyin övladı, tutalım əxlaqsız olublar. Kim bilir, nədən bu yola düşüblər?! Kim bilir əri narkoman olan, könülsüz, zorla ərə getmiş və s. bir qadının dərdini? Qəribə, dəhşətli bir dünyada yaşayırıq!

Bir gün İsa peyğəmbər yoldan keçirmiş, görür, bir qadını daşqalaq etmək istəyirlər. Yaxınlaşıb özü də bir daş götürür. Sonra ətəklərinə daş dolduranlara baxıb deyir: ”Hər kimin etdiyi günahlar bu qadınınkından azdırsa, daşlasın”. Daşlar bircə-bircə əllərdən, ətəklərdən yerə tökülür...

Uşaqların edamını dayandırın!

2007-06-23T05:38:00.000-07:00

Uşaqların edamını dayandırın!

Keçən aylar baş verən hüquq pozuntluları İranın ədliyyə sisteminin mahiyyətini bir az da aydınlaşdırdı. Dünən BMT öz bəyanatında İran rejimindən yaşı 18-dən aşağı olan şəxslərin edamına son qoymağı tələb etdi.

2004-cü ildən indiyədək əldə etdiyimiz məlumata əsasən, İranda 17 yeniyetmə qanunsuz olaraq edam edilib. Onların bəzisinin cəmi 15 yaşı varmış. 1975-ci ildə qəbul olunan beynəlxalq konvensiyanın 5-ci bəndinin 6-ci maddəsinə görə, yaşı 18-dən az olanları edam etmək qadağandır. Bu konvensiyaya İran da qoşulub. Orta Asiya Uşaq Hüquqları araşdırıcısı Klarisa Ben Kamyunun dediklərinə görə, İran dünyada uşaq edamı kimi biabırçılıqda birinci yeri tutur. Bu duruma tezliklə son qoymaq gərəkdir.
Rejim bu il də iki yeniyetməni - Seyid Məhəmmədrza Musəvi (16 yaşında) və Səid Qənbərzehi (17 yaşında) edam etdi. Hətta S.Qənbərzehin tutulmasından edamına qədər iki-üç həftə fasilə olub. 17 yaşlı bir gənc 2-3 həftənin içində özünü necə müdafiə edə bilərdi? Tehran ədliyyə rəisi Əlirza Avayi dəfələrlə deyib ki, İranda yeniyetmələr edam olunmur. Bundan başqa, Ana Qanunun 33-cü maddəsinə əsasən, yeniyetmələrin cəzası bir az yüngül kəsilməlidir. Qanunun 3 və 31-ci maddəsi tələb ki, yeniyetmələrə əbədi həbs və edam əvəzinə 2-8 il həbs cəzası verilsin. K. Kamyu əlavə edib: “İrana bu qeyri-insani cəzanı dayandırmaq üçün fürsət verilib”. Bunu da mən, yəni O.Təbrizli əlavə edim ki, dünyada yalnız İran, Çin, Sudan və Pakistan yeniyetmələri edam edir. 2005-ci ildə Sudanda 2, Çin və Pakistanda 1 yeniyetmə edam olunub. İranda isə 2004-cü ildə ən azı 3, 2005-ci ldə 8, bu il isə indiyədək 4 yeniyetmə edam olunub.
Aldığımız xəbərlərə görə, ən azı 43 nəfər yeniyetmə edama məhkum olunub, öz edamlarını gözləyirlər. Eşitdiyimə görə 17 yaşlı Rza Əlinejad adlı oğlan və eyni yaşda olan Nazənin xanım da bunların içindədir. Biz dəfələrlə bu iki gəncin bəraət qazanmasına cəhd göstərmişik - xüsusilə Nazənin xanımın. Onun əhvalatı belə olub. Demək, Nazənin gecə vaxtı şəhər kənarında «bəsicçi» adlanan könüllü orqan işçiləri tərəfindən zorlanır. Özünü müdafiə edən Nazənin biçaqla bəsicçilərin birisinə xəsarət yetirib. Yaralı xəstəxanaya aparılıb, ancaq orada keçinib. Özünü müdafiə edən Nazənin isə ədalətsiz ədliyyə tərəfindən edama məhkum olunub - ölümünü gözləyir. Bu, dəhşətin son dərəcəsidir. Axı necə ola bilər?! Nazənin öz namusunu qoruduğu üçün 17 yaşı tamam olmamış edama məhkum edilib. Budurmu ədalət, budurmu demokratiya, budurmu azadlıq? Heç islam respublikasında da belə vəhşət olarmı?!
Mən bu günlər İranla bağlı verilən bir çamadan bəyanatın hamısını diqqətlə oxuyuram. Qəribə burasıdır ki, bu bəyanat müxtəlif mövzularda, çeşidli məsələlərlə əlaqədar verilib. Yəni həmin məqalədə toxunduğum mövzuda yalnız bir bəyanat görmüşəm. Bax gör, bu rejimin kölgəsində... bağışla, qaranlığında daha nə cinayətlər baş verir?!
Bir rejim 15 yaşında uşağı dara çəkməklə hansı bir siyasəti həyata keçirir? Yaxud nəyin peşindədir? - TERROR. Bu kəlmənin geniş mənası var. Terror, yəni QORXUTMAQ. İran rejimi milləti çox pis bir durumda qorxudur, susdurur və hər gün yeni-yeni qətllər törədir

Sındırın qızlar, sındırın qızlar

2007-06-21T00:37:00.000-07:00

Sındırın diktaturanın belini
İran rejimi bugün istəyir ki, iki nəfəri daşqalaq eləsin. Mükərrəmə İbrahimi və onunla cinsi əlaqədə ittiham olunan bir kişi. Bu hələ burda qalsın, yenə bu mövzuya qayıdarıq. Mən Adəm peyğəmbərin zamanından (o zaman sizin yadınıza gəlməz, mənimsə heç yadıma gəlməz) indiyədək demişəm və qiyamətə qədər də deyəcəyəm ki, qadınlar İran totalitar rejiminin Axilles dabanıdır. Diktator molla rejiminin gününü göy əskiyə bükən onlar olacaq, vəssalam!
Tez-tez İranda insan hüquq müdafiəçiləri ilə danışıram. Çox dəhşətli bir durum yaranıb. Çoooox! Insan haqlarının pozulması ilə əlaqədar aldığım statistikalar bir az təəssüfedici, bir az əsəbiləşdirici və bir az da ümidpozucudur. Keçən ayın içində verilən statistikalara əsasən, hazırda 100 mindən artıq siyasi fəal həbsxanalarda saxlanılır, 21 jurnalist tutulub, 201 tələbə müxtəlif ağır cəzalara məruz qalıb, keçən il 117 nəfər edam olunub və sair və ilaxır. Hələ mən detalları ortalığa qoysam, bəlkə, kötük qalınlığında bir jurnal əmələ gələr. Kriminal jurnal! Əslində, ilk baxışda belə görünür ki, bizi göylərə qaldıran yeganə şey dar ağacıdır. Niyə? 2003-cü il qadın hüquq müdafiəçisi Zəhra Kazimi «Ettelaat»ın həbsxanasında o qədər işgəncələrə məruz qaldı ki, öldü. Hə, öldü! Sonra Röya Tülui həbsxanada cinsi təcavüzlərə məruz qaldı və ... elə o zaman biz molla rejiminin “Fatihə”sini oxuduq. Elə də oldu. İranda “Bir milyon imza” kampaniyası işə başladı. 2006-cı il iyunun 12-də Tehranın “Həfte-tir” xiyabanında aksiyalar keçirildi. 121 qadın hüquq müdafiəçisi tutuldu, 1 milyon dollardan artıq maliyə zəmanəti qoyuldu. 14 nəfərə şərti cəza, 9 nəfərə azadlıqdan məhrum etmə cəzası verildi. Hazırda mindən artıq qadın hüquq müdafiəçisi agentliklər, informasiya silahı ilə rejimi darmadağın edir. İndi yaxşı təsəvvür edə bilərsiniz ki, nədən “hicab planı” tədbiri keçən aylarda həyata keçirildi?
Indi qayıdaq daşqalaq məsələsinə. Mən sizə demişdim ki, molla rejimi beynəlxalq təşkilatlara və millətə verdiyi sözlərə rəğmən, hələ də daşqalaq cəzasının icra olunmasında israrlıdır. Molla rejimi öz yalançı, antidemokratik, simasız, terrorist xarakterini yenə də nümayiş etdirir. Samirə şəhərindəki partlayışlar müsəlmanlar arasında ABŞ və Avropaya nifrət yaratdı. Hətta Azərbaycanda nardaranlılar da bu ölkələrin və İsrailin bayraqların yandırdılar. Sonra İraq rəsmiləri faktları üzə çıxarıb məsələni faş etdilər: bu partlayış İran «Ettelaat»ının işi imiş.
Bu molla rejiminin ağına-bozuna baxmaq olmaz. İran casusları - xarici ölkələrdə insanları aldadıb, rejimin guya humanist olduğunu, islami olduğunu deyənlər artıq sussalar yaxşıdır. Molla rejimi indiyəcən əsrlər boyu heç bir hakimiyyətin eləmədiyi cinayətləri həyata keçirir.
İndi təsəvvür edin ki, dünənə kimi daşqalaq cəzasının icra olunduğunu danan rejim bugün aşkarcasına bu qeyri-insani cəzanın icrasına hökm verib. Rejimin siyasəti dünyanı aldatmaqdır. İran millətini aldatdı, qonşu ölkə müsəlmanlarını aldatdı, amma başqa ölkələri aldatmaq elə də asan iş deyil. Biz molla rejiminin cinayətlərini məzələnə-məzələnə satirik yazılarla ifşa etdik. Sizinlə məzələndim, bəlkə də, sizi güldürdüm. Amma içimdə ağladım, ağladım vallahi...

Daşqalaq olmaq istirəm!

2007-06-21T00:35:00.000-07:00

Daşqalaq olmaq istirəm!

Oxtay Təbrizlinin özünü daşqalaq eləmək gərəkdir. Özüdə, ilk öncə başından bir daş vurmaq gərəkdir, yox... əvvəlcə ağzının içində bir qaya sıxmaq lazimdir. Necə yəni niyə?! Siz hələ onu yaxşı-yaxşı tanımamısız. Oxtay o qədər oturub oyan-buyanda molla rejimini təriflədi ki, rejimə bəd nəzər dəydi. Bəli, bəli. Keçən il Qoşaçay şəhərində may aksiyalarında ETTELAAT gənc bir oğlanı öldürüb. Onun atasını elə qorxudublar ki, bir il bu xəbəri gizlətmək zorunda qalıb. Mövzudan çox aralanmayaq. Israğa gün Takistan bölgəsinin “Beheşti-Zəhra” qəbristanında iki çala qazmışdılar. Əslin 3 olmalı idi, eh... boş ver zarafat bəsdir. Hə, deyirdim ki, 2 çala qazıb, qəbristanın 4 tərəfini qoruq etmişdilər ki, məbadə jurnalıstlər gəlib ordan reportaj götürələr. Sonra, bu xəbər qadın hüquq müdafiəçilər və “ könüllü vəkillər” tərəfindən ifşa oldu. Qəzvinin valisi və ədliyyə rəisi nə qədər daşqalağın icra olunmasına israr göstərsələrdə, İran cəmiyyətinin və xüsusilə türk soylu qəzvinlilərin qəzəbinə tuş gəlib, nəhayət Ədliyyə Naziri “Haşimi Əraqi” ( Bu şəxs, Haşimi Şahrudi adi ilə tanıınır!) hökmün qabağını almağa əmr elədi. - Sonra nə oldu? Dayan deyim. Qəzvin şəhərinin ədliyyə rəisi Həsən Qasimi “Fars” agentliyinə verdiyi müsahibədə bu xəbəri yerli-dibli dandı. Axı, deyən yoxdur, əyər bu xəbər yalandırsa, nəyə bəs Şahrudi daşqalağın icrasının qabağın almaq üçün əmr verib?! Allah-Allah! Adamın gözünün qarasına baxıb, ağ yalan deyirlər. Keçən həftələrdə, Tehranın imam cuması Əhməd Xatəmi qadınları “əxlaqsızlığın səbəbkarı” və “xiyaban manikeni” adlandırıb. Yadıma rəhmətlik mirzə Cəlilin “Danabaş kəndi əhvalatı” adlı hikayəsi düşür. Orda hər kəsin bir ləqəbi var! Nə isə. Mən sizə fəqət bir fakt deyim. Keçən il molla rejimi qadın ticarətinidə (Dubay və s. Ölkələrə) dünyada üçüncü yeri qazanıb. Bu faktı agentliklərin bir çoxu, məsələn, “İranpresneuz” da təsdiq edir. Bəli! Indi hələ pis-pis halal siğəni yaymağa cəhd göstərib, ölkəni islami fahişəxanaya çevirmək istəyirlər.
Amma bizlər, yəni qadın hüquq müdafiəçilərinin qızmış vicdanı soyuducu hələ heç, dondurucunun da içində soyumaz! Bunu arxayın olun. Belə-belə işləri oturub, tamaşa edə bilmərik.
Bunu da yeri gəlmişkən əlavə edim ki, İran Qadın hüquq müdafiəçilərin bir çoxu, başlıca olaraq “ 1 Milyon İmza kampaniyasi” və “ Mütərəqqi Qadınlar Təşkilatı” dönə-dönə “Bizim yol” qəzetindən İran qadınlarının xəbərlərin və ədalətsizliyə necə qurban olduqların dəfələrlə əks etdiyinə görə, dərin təşəkkürlərin bildirib, “Mütərəqqi Qadınlar Təşkilatı” isə bizim yazılarımızı hər gün öz saytına yükləyir: “ WWW.PWOIARN.COM”. Çox sağolsunlar, biz fəqət jurnalist kimi öz vəzifəmizi yerinə yetirmişik, artıq iş görməmişik. Nə isə. Indi qayıdaq zarafatımıza. Əslində mən niyə zarafat eləyirəm? Mən həməşə məzələnməklə, zarafatla danışıram. Çünki, içimdə olan dəhşətli ruhi sıxıntıları və üsyanları kimsəyə daşımaq istəmirəm. Biz ədalətsizliyin qurbanı olduq, yetər!. Hə, deyirdim ki, O.Təbrizlini daşqalaq eləmək lazimdir. Birimci daşi elə mən ozüm düz qaşqasına sıxaram. Sənin canın haqqı!. Sonra “bizim yol” qəzetinin əməkdaşlarını, xüsusilə Bahəddin Həziyevi qorxudaram ki, məbadə, bu xəbəri dilindən qaçırıb, bir yanda deyəsən. Öz aramızdı, məndən əməlli-başlı ETTELAAT məmuru çıxar! Əstəğfurullah...

Halal nəşə

2007-06-19T03:05:00.000-07:00

Halal nəşə

Heroin nəşəsi min sevgili cananə dəyər,
Bafurun tüstüsü Tehran nədi? İranə dəyər,
Elə pis baxmagilən mürgüləyən nəşəxora,
Ayağı yerdə, başı göydəki eyvanə dəyər.
Hər nəfəs zövqə düşər nəşə çəkən dünyada
Alışıb, sonra da peşmanlığı milyanə dəyər.

Qalıb-qalıb, nəhayət, şair də olduq. Özü də əməlli-başlı şair! Bunları niyə deyirəm? Aha, öz aramızda qalsın, rejim bu günlər narkoman qardaş-bacılarımızın ovqatını yaman pozur. Repressiyalara məruz qalanlar təkcə siyasətçilər, hüquq müdafiəçiləri, tələbələr və xüsusi ilə də mən deyiləm, narkomanlar bizdən də betər sıxıntı çəkirmiş. Demək, ötən 75 gündə 74140 nəfər narkotik maddələr satdığı üçün tutulub, onların 2000 nəfəri narkomanmış və araşdırma nəticəsində 101 ton narkotik maddə aşkarlanıb. Çox şükür, elə də olmalıdır. Keçən 2 gündə 5 nəfəri elə həmin ittihamla dara çəkiblər. Onların ikisi hamının gözünün qabağında edam olunub.
İlham pərisi, halal tiryək haçandan belə hörmətsizliyə tuş gəldi? Aaaaaaa, dayan deyim. O zamandan ki, heroin siqaretdən ucuz oldu, ölkənin 5%-i narkotik maddələrin düşgününə çevrildi və nəşələr padişahı ünvanı alan tiryək “DƏRMAN” adı ilə küçə-küçə, misqal-misqal hərraca qoyuldu. Bekar, depressiyalı, əyləncəsiz, matəm içində boğulmuş, kimsənin vecinə olmayan gənclər manqal başına yığışıb, ürəklərini boşaldıb, bəzən xumarlığa dözməyib həyat yoldaşını, qızını və bacısını satıb, ssenari yazanların nəzarətindən çıxdıqda, elə məhz həmən zaman mən - hərçənd ürəyimdə - bu ssenarinin necə bitdiyini proqnozlaşdırmışdım.
Ssenari, ssenari, offffff, ssenari. Kimlər bu yolda qurbanlıq rolunu oynadı?!
Hə, bilirəm. Mənə bu zəhərin nə olduğunu öyrətmə... Bağışla, bir az əsəbiləşdim. Əslində bugünlər sinirlərim qaydasında deyil. Nə isə... Mən uşağıdım. 5 yaşım olar, ya olmazdı. Qonşuluqda Kazım adlı bir kişi var idi. Yadıma gəlir, səhər-səhər durub divardan boylanıb, onun otağına baxardım.
Ayaqlarını sərin su ilə dolu teştə qoyub, qıçlarını ovub, gözünün yaşını axıdardı. Tiryəki tərgitməyə çox çalışdı. Amma heç nə alınmadı. Sonra da öldü, əlbəttə, xumarlıqdan yox, əslində intihar elədi. O vaxt xumarlığın nə olduğunu hamıdan çox anladım.
Onda şəhərimizdə 12 nəfər narkoman var idi. Onların hamısı indi ölüb. Allah rəhmət eləsin. Sonra birdən-birə şəhərdə məmə yeyəndən pəpə deyənə qədər tiryəkə hamı girişdi. Heç kim, heç bir polis, heç bir molla, heç bir «Ettelaat» məmuru buna reaksiya vermədi. Tiryək ton-ton vilayətlərə daşındı. Hər bağda, evdə, çöldə, bayırda neçə nəfər yığışıb, manqal büsatı qurub, müxtəlif yollarla narkotik maddə qəbul etdilər. Kasıblar qəlyanla, varlılar bafurla və ilaxir.
Şah zamanı (sizin yadınıza gəlməz, heç mənim də yadıma gəlmir) dövlət tiryakilərə xüsusi narkotik maddə verirdi. Onların özünəməxsus kartları və vəsiqələri var idi. Nə isə, bugünkü rejimdə, kart, vəsiqə, səhm və s. yoxdur. Mən Təbrizin Şahnaz xiyabanından terminala qədər məsafədə gəzişdiyim zaman ən azı 50 nəfər tiryək satıcısına tuş gəlirdim: “Qəydəş, tiyyeh vay, ağa malı!”(qardaş, tiryək var...). Azadlıqda sövdaları ilə məşğul olub, bir tikə halal çörək qazanırdılar. Kimsənin onlarla işi yox idi. Amma indi başqa cür olub, yenə də çox şükür.

Bizi göylərə qaldıran yeganə şey, dar ağacıdır

2007-06-18T08:18:00.000-07:00

Bizi göylərə qaldıran yeganə şey, dar ağacıdır

Sənə bir sır açıram, öz aramızda qalsın. Bir sən bil, birdə mən. SAKIN üçüncü kimsə bilməsin. Mən dönə-dönə oturub, durub, əyilib, bürkülüb, yatıb və xüsusilə kəlləmallaq dayanıb demişəm ki, düz oturub əyi danışmaq gərəkdir, bağışla... Əyri oturub, düz danışmaq gərəkdir. Yenə də, mən dönə-dönə iclaslarda, qəzetlərdə, konfranslarda, kafedə, evdə, otaqda, hamamda və xüsusilə mətbəxdə vurğulamışam ki, beynəlxalq mədəni-siyasi konvensiyasının 5-ci bəndinin 6-ci maddəsində, 18 yaşdan kiçic yeniyetmələrə edam hökmü kəsmək qadağandır. Əlbəttə ki, İran rejimi də bu konvansiyanı imzalayıb, söz verib yeniyetmələrə edam cəzası kəsməsin. Mən dönə-dönə barmaqlarımı gah sağdan sola, gah soldan sağa saymışam, düz gəlmir ki gəlmir. Hazırda, keçən ayların içində 4 yeniyetmə edam olub, 43-nə (2 qız, 42 oğlan) isə edam cəzası kəsilib. Bunlar hələ biz bildiklərimizdir!

Mən dönə-dönə zurnanı qalın tərəfindən püfləyib, “dodaq dəyməz” havasını gah RE-dən, gah Sol-dan səmalara dalğalandırıb, şou-biznesin qaynar bazarında iflasa oğramış muğamından tut meyxanasının sözlərinin tərkibində səsgücləndiricilərlə bağırmışam ki, 1975-ci ilin siyasi-mədəni konvansiyasının 6-ci bəndinə əsasən, edam kökmü ən ağır cinayətlərə kəsilməlidir. Habehə, İran ana yasasının 105-ci maddəsinə görə, hakimə cəza seçimi haqqı verilib. 2000-ci ildə rejim dəfələrlə BMT-na “daşqalaq” cəza növünün kəsilməsinə son qoyduğunu bildirib. Hazırda, əlimizdə olan mötəbər statistikalara və siyahilərə əsasən – biz bildiyimiz qədər – 12 nəfər insana daşqalaq cəzası verilib.

Keçən ay bir neçə gəncin boynuna aftafa salıb, bir gəncin saçını da xaç şəkilində qırxıb, tərsinə eşşəyə mindirib Tehranın küçələrin gəzdiriblər ki, bunlar hicabı riayət etmir. Əəəəəə, oğlan uşağına nə hicab!? Sən demə, islamda oğlanlara da hicab varimiş. Məsələn, qısa qol, qırmızı köynək, ağ şalvar və açıq yaxa geyimlər əxlaqsızlıq hesab olunurmuş! Bəli, bəli, milli mentalitetlərimiz topa saqqal, qara təsbeh, ağ əmmamə və milli simvolumuz göy aftafaya uyğun olmayan hər şey əxlaqsızlıqdır. Bunu mən deyirəm, Oxtay Təbrizli!

Mən dönə-dönə demişəm ki, İranda intihar edən qadınların 60%-i özlərini odlamaqla həyatlarına son qoyub. Bunun nədəni bəllidir:” həyata nifrət, onlara olan sitəmləri nümayiş etdirmək və üsyan!”. 82% qadınlar, müxtəlif ruhi xəstəliklər düşğünü olub. 5% cəmiyyəti narkoman olan İranda, narkotik maddələr satışı ittihami ilə tutulan qadınların sayı kişilərlə bərabərlik edir!. Bunları məndemirəm, rəsmi statistikalar deyir. İranın yarı cəmiyyətini təşkil edən qadınlar iflicdir.

Deyirsiniz, qadın hüquq mühafizəçiləri bəs neyləyir?!, Deyirəm. 2006-ci il, iyunun 12-də Tehranın “Həfte-tir” xiyabanında aksiya keçirənlərdən, 121 qadın hüquq müdafiəçisi tutulub, 1 milyon dollardan artıq maliyə zəmanəti qoyulub, 14 şərtli həbs və 9 qəti həbs cəzası verilib. Buyur! Hələ bunlar harasıdır ki!. Qadın hüquq müdafiəçisi Röya Tüluini keçən il gecə yarısı evinə tökülüb, Ettelaata aparıblar. “Deily Teleqraf” agentliyinə verdiyi müsahibədə bildirib ki, təcridxanada ona dəfələrlə cinsi təcavuz olunub. R.Tülui Iki uşağının götürüb, gizlicə Türkiyəyə getdi, oradan da Amerikaya keçdi. Keçən ay Ettelaat onun ərinə demişdi ki:” Arvadına de ki, oturub-durub mediyalara müsahibə verməsin, yoxsa onun “gizli filmini” millət arasında yayacayıq. “Gizli film!”. Maraqlıdır!!!

Nə isə, bu da bizim qadın hüquq müdafiəçilərindən...

Indi keçən ayın içində insan hüquqları müdafiəçilərin verdiyi statistikalara baxaq:

keçən ildən indiyə qədər İranda 117 nəfər edam olub.
Keçən aydan indiyə qədər 201 universitet tələbəsi ciddi təzyiqlərə məruz qalıb. Onların bəzisi həbs olunub, bəzisi universitetdən azad olunub və qalanları isə məhkəməyə veriliblər.
Keçən aydan indiyə qədər 22 jurnalist məhkəməyə verilib.
Keçən ay may aksiyalarının ildönümündə fəqət Təbrizdə 500-dən artıq fəal tutulub və s...
Mən dönə-dönə demişəm ki, İranda heç kim səni sığorta edə bilməz ki, gecə yatıb, səhər durub, kəsilmiş başını köksün üstə görməyəsən! Yaxud kimsə sənə zəmanət edə bilməz ki, yeriyə-yeriyə birisi arxadan səni bıçaqlamasın. Yalan deyirəm, siz deyin!...hə, bunuda köşəmin sonunda əlavə edim ki, kişi kimi söz ver bu söhbətlər öz aramızda qalısın, üçüncü adam bilməsin, hissssss!

biz böylə bir əcayib insanız

2007-06-13T04:47:00.000-07:00

Kimisinə üzük qaşıdır,
bacımın dum-duru gözləri.
kimisinə bıçaq sapıdır,
qardaşımın sümükləri.
Kimisinə sap bəzəyidir,
balamın dişləri.
Kimisinə şallaq hörüldü,
anamın saçları.
Kimisinə çaxır piyalasıdır,
Babamın başkasası.
Kimə nə hey,
Vətəni bir qəpikə satan “PAN”-ız
Biz böylə bir əcayıb insanız!
Dalğa- Xatınöğlu

Hə, əslində biz böylə bir əcayib insanız. Qəzetin keçən sayında demişdim ki, və dönə-dönə vurğulamışdım ki, qədim şahların dərbarında məzələnməyə mə.ğul olan şairlər, rəqqasələr, təlxəklər və digər incəsənət xadimləri, öz mahiyyətini dəyişmədən, 21-ci əsirdə yenə də əvvəlki öhdəliklərini davam edirlər. Hələ jurnalistlərdə hərdən onlara qarışaraq yaralı cəmiyyəti əyləndirməyə çalışır. Güneydə mənim jurnalist, şair, yazıçı və lətifəçi dostum var. Vaxti ilə, it boğuşdurub, xoruz döyüşdürməklə əhaliyə xoş əlval-ruhiyyə bağışlamağa təmənnasız fəaliyyət göstərirdi. Sonra zamam keçdikcə bu ənənəvi, təntənəli mərasimlər millətin stetikasına uyğun olmadığına görə, şairliyə başladı. Məsələn kartofun şərəfinə şeirlər yazdı, Mrarğa şəhərinin soğanını bir xeyli təriflədi və ila-axır. Yaralı millət bir zamandan sonra daha bu sözlərə də meyil göstərmədi. Dostum nəhayət JURNALIST oldu. Özü də satirik yazarından!

Hə, jurnalistlər, yaralı millətin dərdini, problemini və haqqını var gücüilə bağırı. Sonra döyüş marşını zurnasını yoğun tərəfindən də çalır. Dünya hüqüq müdafiəçiləri dollar-dollar qrantlar verib, öz vicdanlarının üstünə sərin su tökürlər. qrantlar kimə gəlir? Hara xərclənir? Bax, həmin məsələ bizim ən böyük problemimizdir.

Yaralı millət sağalmır ki heç, günü-gündən iflasa uğrayır. Mənim köhnə düşüncəli sol təfəkkürlu jurnalist bir dostum var. Demək bu bir dəfə də olsun, öz haqqını almağa, məhz öz şəxsi problemini aradan qaldırmağa, təbrizin valiliyinə gedib, hay-küy etmişdi ki, mənim problemimi həll edin. Demişdilər:” Get, biz özümüz sənin problemini həll edəcəyik”. Qayıdıb, çox şən əhval-ruhiyyə ilə qururlu centelmənlər ki kafedə oturub, bir sulu qəlyan da zakas verdi ki, “ Əşşi, haqq alınmalıdır, verilməli deyil!” soruşduq ki, sənin problemin konkret şəkildə nə idi? Beş barmağın da birdən ağzəna söxdu ki,” Əəəəəəəə, mən heç onlara demədim problemim nədir!”. Indi bu jurnalist həqiqətən məzələnməli deyil? yox, mən demirəm, siz deyin!. Görün jurnalist dostumuz millətin problemini necə qaldırar hələ...
Əslində jurnalist kimə gərəkdir? Özü də bizim kimi ölkələrdə?! Hansı problemi qaldırmağa qadirdir? Yaxud, niyə bəs ciblərindən üşüyür? Özüdə yayın qızmarında!

Biz böyle bir ecayip insanız!

2007-06-12T07:29:00.000-07:00

Biz böyle bir ecayip insanız!

Çal qavalı indi toy əyyamidir
Kim kimədir, soy ha soy əyyamidir
Ə.Sabir

Hə, qardaş! Dünən eşitdiyimə görə, mənim köşə yazılarımın redaktının zəhmətini çəkən Vasif müəllim iş başına gəlməyib. Jurnalist doslarım zarafatca deyirdi ki, Vasif müəllim sənin köşələrini oxuyandan bəri günü-gündən ürəyi zəifləyir, başqa dildə desək, ürək xəstəliyi tutmuş. Hə, haq verirəm! Ancaq nə etməli? Hər gün yüzlərlə edam, cinayət, həbs, terror və bu kimi hadisələrin şahidi olduğum üçün dəhşətli xəbərlər və köşələr yazmaq zorundayam. Əlbəttə bu vəziyyətdən yeganə çıxış yolu da var:” məzələnmək!”.
Məni bir zaman atam yaman qısnamışdı ki:” oğul, get molla ol”. Olmadım də, olmadım! Yoxsa indi özümə görə ADAM olmuşdum. Pulum, evim- eşiyim, qadınım, bir neçə yeniyetmə siğəm və eeeeeeeeh... -ürəyinə düşsün, ovcuna düşməsin- belə-belə imkanlarım varidi. Hələ bunlar bir yana, axirətdə bir qolumda mələk o birisində qılman gəzdiridim ... indi necə? Yayın issisində ciblərimdən üşüyürəm! Təsəvvür edirsiniz? “Cibdən üşümək” sözünü eşitmişdiniz? Mən özüm birinci dəfədir ki, öz dilimdəm eşidirəm. Adam ac, evsiz, imkansız olanda şairlik hissləri qaynamağa başlayır. Məsələn belə-beə poetik ifadələr adamın ağzından, burnunun deşiyindən, qulaqlarından və digər dəlik-deşik orqanlarından qaynayıb buxarlanmağa başlayır. Elə əsil şairlər belə hallarda şah əsərlərin yaradıb. Nə isə...

Hə, deyirdim ki, atam məni molla olmaq zorunda qoydu, qoydu, qoydu amma heç nə alınmadı. Bir dəfə atama dedim ki, bu rejim mollanın özünə də rəhm eləməz! Məsələn, təqlid mərcəi olan Şəriətmədarini öldürmədimi? Bunu da (dırnaq arasında) əlavə edim ki, “təqlid mərcəi” baş mollaya deyərlər, necə deyim? Hə, tapdım, general mollaya deyərlər. Adi mollaları əsgər fərz etsək, təqlid mərcəi general kimidir.
Iranda bu günlər ağla sığmaz hadisələr baş verir. “Burucerdi” adlı həmin general mollaların birisinə edam, onun şöbəsində xidmət göstərən 17 nəfər zabitə( Ayətullah), ofiserə ( qara əmmaməli seyid molla) və əsgərlərinə( adi molla) ağır həbs cəzası kəsilib!. Mən əvvəldən həqiqəti iyləyib taparam! Iyləmək yolu ilə həqiqəti tapmağın nə olduğunu bilirsizmi? 19-cu əsrin ən güclü filosufu Nitçe elə məhz həmin yoldan istifadə edərmiş! Çox da fəlsəfəyə sarı getməyək, qayıdaq elə həmən şairlik aləminə! Beləsinə yaxşıca bir-birimizi başa düşərik. Deyirdim mən ciblərimdən üşüyürəm, özü də yayın qızmarında!

“Arxasız köpəyi bit basar”- deyərlər. Yazıçıya, jurnalistə və belə-belə işlərlə məşğul olan insanlara ölkənin heç bir yerində sığorta yoxdur. Biz elə hər yerdə arxasız qaldıq.
Qədim şahların dərbarında, saraylarında insanları əyləndirən təlxəklər, rəqqasələr, şairlər və lətifə söyləyənlər varımış. Hərdən mənə elə gəlir ki, həmin şairlər, lətifə söyləyənlər və təlxəklər öz mahiyyətini dəyişmədən 21-ci əsrin saraylarında yox, elə cəmiyyət arasında əyləndirici öhdəlikələrinə ciddiyyətlə davam edirlər. bunaların sırasına yazıçılar, jurnalistlər də hərdən qarışıb, bir az meydanda cəmiyyətin başını məşğul edib, əyləndirib, yenədə yerinə qayıdır. Bunu niyə deyirəm? Hmmm, bax, biz hüquq müdafiəçiləri yerə, göyə, təşkilata, dövlətlərə, ictimaiyyata, ofislərə, hətta evlərə, otaqlara, mətbəxlərə, hamamlara və digər yerlərə minlər şikayət məktubu yazırıq, minlər cavab alırıq, bizim hayımıza qrantlar verilir, amma bəlli deyil kimə! Və hara xərcləndiyi özü bir süaldır!? Müdafiə etdiyimiz insanların halında heç bir dəyiçiklik olmur ki olmur...

Ardı var...

Yeni bəyannaməmiz

2007-06-11T08:13:00.000-07:00

Yeni bəyannaməmiz

Bu gün İran tarixində azadlıq və qadın hüquqlarının pozulmasına ciddi və unudulmayan bir hərəkətin ildönümüdür. Keçən il bu günlərdə, İranda qadınlara azadlıq tələbində olan minlərlə fəal xiyabanlara tökülüb, aksiyalar keçirdilər. Bir çoxları tutuldu, bəziləri məhkəməyə verildi və onların bir çoxuna həbs, cərimə və digər cəzalar kəsildi.

Qadınlar cinayətkar molla rejiminin Axilles dabanıdırlar. Bunu dəfələrlə demişdim. Elə məhz bu nöteye nazardan İran molla rejimi qadınlara göz verib, ışıq vermir. 2006-ci il Mayın 12-də qadın haqlarının pozulması ilə bağlı keçirilən aksiyaların ildönümü ərəfəsəsində, İranda qadın hüquq müdafiəçiləri yeni bəyan namə ilə internetdə imza almağa başlayıb.

Qadınalrın əsirlər boyu məhdudiyyətlərinə, təzyiqlərinə qarşı çıxaıb və haqlarını tələb etmək iddiası iləTehranın “hafte-tir” xiyabanında keçirilən bu aksiyada qadın haqları daha ciddi şəkildə gündəmə çıxdı. Bu aksiyalardan törənən tələbələr aksiyası, bərabərlik üçün “bir milyon imza” kompanisinin fəaliyyətə başlaması və yeni qeyri-rəsmi qadın hüquq müdafiəçi təşkilatlar yarandılar. Ancaq molla rejiminin hədsiz-hesabsız nəzarətləri və repressiyalarına məruz qalanlar da az olmadı. Keçən ildən bəri, biz daha çox tutulmaların, ittihamların, çağırışların, məhkəmələrin və cərimələrin şahidi olduq. Rəsmi statistikalara əsasən, keçən ildən bəri, 121 qadın hüquq müdafiəçisi tutulub, bir milyon dollardan artıq vəsiqə zəmanəti qoyulub, 14 şərtli həbs və 9 qəti həbs cəzası verilib.

Molla rejimi keçən aydan bəri öz repressiyalarını nə təkcə qadın hüquq müdfiəçiləri və qadınlara, bəlkə, bütün İran cəmiyyətinə artırıb. Bir çox qadınlarımız yalnız səliqələri kimi geyindiyinə görə İntizami polis qüvvələrinin inanılmaz reaksiyaları və hücumlarına məruz qaldıb. Rəsmi statistikalara əsasən, İranın müxtəlif bölgələrində indiyədək 14635 qadın tutulub və 67000 nəfərdən iltizam alınıb və tapşırıq verilib. Cinayətkar rejimin bu repressyalardan hədəfi, qadınları qorxudub və onları ictimayi fəaliyyətdən daha artıq məhrum eləmək və uzaqlaşdırmaqdır. Keçən bir ay içində tələbə fəallar daha artıq repressiyalara məruz qalmış. Bundan əlavə bir çox tələbə fəal qızlara universitetə daxil olmağa qadağa qoyulub. Məhdiyə Qolru, mandana Çətri, Fəhimə şucai, Həmidə hüseyni, Məryən Seyidkərimi və Əsəl Əxəvan bir neçə ilə qədər universitetə daxil olmaq haqları yoxdur. Surəyya Darayi və Təyyibə Mirzayi iki müəllimə qadın, aksiyalarda içtirak ediyi üçün həbsxanada saxlanılıb. Bunlardan əlavə qadınların xiyabnalarda polis tərəfindən döyülməsi, təhqir olması və təzyiqlərə məruz qalmasını pisləyən qadın hüquq müdafiəçiləri, bu vəhşiyyətlərə son qoymaq niyyəti ilə iranlı vətəndaşlarını bəyannamənin imzalamğa çağırdı.
Nə isə, bu il də gəlib, çatdı. Qadın hüquq müdafiəçiləri ilə əl-ələ bütün İran rejiminin qəddarlığın, təhlükəsin və terrorçuluğun gğz önünə alaraq, İranda yeni bəyanamə ilə aksiyalar keçirməyə başlayırıq. İranın yarı cəmiyyətini təşkil edən qadınları iflic vəziyyətdən qurtarmaq, olara olan təzyiqlərin qabağın almaq, qadınlara kəsilən vəhşicə cəza növlərinin ( daşqalaq, edam və...) aradan qaldırılması və namusla bağlı qətllərin bitməsi uğrunda çalışmaq, biz İran qadın hüqüq müdafiəçilərin yox, bəlkə, bütün dünya ictimaiyyatının vəzifəsi və məsuliyyətidir. Yaçasın bu hərəkata dəstək olan həqiqi insanlar...

Bizə təcili dəstək gərəkdir

2007-06-08T07:37:00.000-07:00

İranda daşqalaq cəzası hələ də aktual olaraq qalır. Mən “Bizim Yol”un 10 aprel tarixli nömrəsində İranda tətbiq edilən daşqalaq cəzası, bu qeyri-insani cəza növünün qurbanlarının siyahısı və qadın hüquq müdafiəsi təşkilatlarının buna reaksiyalarına dair qısaca məqalə yazdım. Amma nə fayda? Molla rejiminin yenə də bir günahsız qadını daşqalaq etmək niyyəti barədə hüquq müdafiəçiləri xəbər tutublar. Bu rejim İranda hakimiyyəti əlinə keçirəndən sonra, elə gün olmur ki, edam, daşqalaq, terror, fiziki işgəncələr, şallaq vurmaq, göz çıxarmaq, bilək kəsmək və digər qeyri-insani cəzalar və cinayətləri müşahidə etməmiş günümüzü axşam edək.
Bu cinayətlərin ən rüsvayçı növü olan daşqalağın növbəti qurbanı bu dəfə, ömür boyu həqarətlərə və zorkılıqlara məruz qalmış Kübra adlı kürd qadındır. Kübra xanımın dediklərinə əsasən, valideynlərinin təzyiqi ilə istəmədiyi şəxsə ərə getmək məcburiyyətində qalıb. Kübra xanım 4 uşağın anası olub. Narkoman əri onu başqa kişilərə satır, üstəlik, bu cinayəti öz gözləri ilə müşahidə etməkdən də çəkinmirmiş. Kübra deyir ki, onu ən çox təhqir edən ərinin kişilərlə yatdığı zaman ona tamaşa etməsi imiş. Dəfələrlə ərinə deyibmiş ki, bundan sonra satılmağı ilə razılaşmayacaq. Amma hər dəfə əri onu hədələyirmiş ki, uşaqları əlindən alacaq. Kübra nəhayət, Həbib adlı bir kişi ilə tanış olur. Həbib onun müştərilərindən birisi imiş. Kübranın başına gələnləri öyrənəndən sonra onun ərini öldürür. Məhkəmədə Həbib qanpulu ödəyib azadlığa buraxılır, ancaq Kübra zina ittihamı ilə DAŞQALAQ cəzasına məhkum edilir. Molla rejimi artıq neçə illərdir ki, daşqalağa son qoyduğunu iddia edir. Amma müşahidələrimiz bambaşqadır. Biz 17 yaşlı Nazənin adlı qıza kəsilmiş daşqalaq cəzasının icra olmasının qabağını ala bilmədik. Habelə qadın hüquq müdafiəçiləri, könüllü vəkillər fondu və s. də heç bir iş görə bilmədi. Güneyin Culfa şəhərindən olub eyni cəzaya məruz qalmış Haciyə İslamvənd öz günahsızlığını 7 ildən sonra sübut edib, azadlığa buraxıldı. Amma hələ də könüllü vəkillər fondunun daşqalaq cəzasına məruz qalanlardan əldə edə bildiyi siyahının 12 nəfərinin taleyindən xəbərsizik. Bunu da əlavə edim ki, bizim əldə etdiyimiz statistika natamamdır. Hələ neçə-neçə adam eyni cəza ilə həbsxanalarda öz vaxtını gözləyir. Amma molla rejimi bu informasiyaları gizlədir. ŞİRİN İBADİnin (qadın hüquq müdafiəçisi, Nobel sülh mükafatı alıb) dediyi kimi, İran kimi bir qapalı rejimdə hər bir gizli - özbaşına iş görülə bilər, ancaq o qədər qaranlıq bir mühitdə yaşayırıq ki, heç bir informasiya əldə edə bilmirik. 2000-ci ildə İran rejimi daşqalağa son qoyduğunu dedi. Amma 2004-cü ildə Məşhəd şəhərində Məhbubə M. və Abbas N.-in daşqalaq olunmasını könüllü vəkillər fondu ifşa edə bildi. Maraqlısı budur ki, molla rejimi onların edam edildiyini bildirmişdi, daşqalaq edildiyini yox! İndi təsəvvür etmək olar ki, neçə nəfər edam əvəzinə DAŞQALAQ olunub və bundan kimsə xəbər tutmayıb. Qadın hüquq müdafiəçiləri daşqalaq cəzasına məruz qalmış 12 nəfərin siyahısını ifşa etdi: V.Xeyriyyə, A. İran, A. Pərisa, N. Kübra, Şəmamə Qurbani, H.İsmailvənd (azadlığa buraxılıb), Suğra Mollayi, Əşrəf Kolhəri, Fatimə (bu qadın Tehranda naməlum bir həbsxanada saxlanılır), Zəhra Rizayi, A.Nəcəf və Abdullah Fərivər. Biz hüquq müdafiəçilərinə, BMT-yə, başqa müvafiq təşkilatlara müraciət edib təcili dəstəklərini xahiş edirik.

Xatəmi də ölüm fitvası verirmiş!

2007-06-08T07:36:00.001-07:00

Xatəmi də ölüm fitvası verirmiş!
Hamımız bilirik ki, hava isinəndə hər şey şişər. Bunu bilməyin Güneyli, yaxud Quzeyli olmağa dəxli yoxdur. Elə afrikalıdan da soruşsan, bunu bilir. Məsələn, dəmir qapını bağlayanda qapı çərçivəyə sürtüşür. Adamın fiziki üzvləri də habelə.
Aaaaaaaaa, səhv başa düşmə! Söhbət başqa zaddan gedir. Bax, məsələn, biləyin damarları şişir və ilaxır. Amma görəsən, insanın qürurunun şişməsinin də havanın istiləşməsinə dəxli varmı? İndi soruşarsınız ki, niyə bu sözləri deyirəm? Hə... qulaq asın, ərz edim.
İran rəsmiləri getdikcə öz mahiyyətini üzə çıxarır. Molla rejiminin keçmiş prezidenti Məhəmməd Xatəmi ölkə-ölkə gəzib “mədəniyyətlər arasında barışıq” şüarını bağıra-bağıra terrorist molla rejiminə abır qazandırmağa xeyli can atdı. Nə isə, heç bir şey əldə edə bilməyib, yenidən əlləri ətəyindən uzun ölkəmizə qayıtdı. Bildiyim qədər, bizim yeganə azadlıq vədəsi ilə prezident seçkilərində iştirak edən prezidentimiz M.Xatəmi idi. Əlbəttə, o, öz vədini həyata keçirməkdə heç bir qüsura yol vermədi. Həqiqətən, tam azadcasına danışmaq və yazmaq imkanı yarandı. Amma bu azadlıq sığortası danışıb, yaxud yazana qədərmiş. Ondan sonrasını kimsə sığortalamadı. Bu azadlıqdan istifadə edənlər hələ də həbsxanalardan qurtula bilməyib. “Zəncirvari qətllər” başlandı, nə başlandı! 22 milyon iranlı bu mollanın azadlıq vədinə aldanıb, ona səs verdi. Mən dəfələrlə dedim ki, mollanın... bağışlayın, ilanın ağına da lənət, qarasına da. Ancaq mən deyib, mən eşitdim! İndi “İranpresnyus” agentliyindən verilən məlumata görə, görürəm ki, bu demokratik molla hicab məsələsi ilə əlaqədar tutulan oğlan-qızlara “obaş» (farsca oğraş deməkdir) adı verərək, onların hamısının edam olunmasını tələb edib!. İranda özünü tərbiyəli və mədəniyyətli göstərən yeganə mollamızın ağzından belə bir sözün çıxmasına gözlərimiz bərəlib, dilimiz eşiyə çıxdı! Nə isə...
Mahmud Əhmədinejad da bekar oturmayıb. Təzəlikdə yenə də İzrail hakimiyyətini yer üzündən siləcəyini bildirib. Bunu da deyim ki, Mahmudun gödək boyluluğuna baxmayın, onun boyunun yarısı da yerin altındadı. Siz harasını görmüsünüz hələ?! Əgər bəsirət gözünüz olsaydı, onun necə “yığcam pəhləvan” olduğunu görərdiniz. Özü tək canına İzraili məhv edə bilər, amma hayıf ki, başı nüvə silahına qarışıb, yoxsa göstərərdi ki, bu mərəkənin pəhləvanı kimdir!
İran rəsmilərindən baş çıxarmaq çətindir desəm, haqq verin. Bir az qəliz məsələdir. Milli fəal dostum Hüseyn Fərhudəni «Ettelaat»a aparıb o qədər işgəncə veriblər ki, ayaq üstə dura bilmir. Sonra Hüseyni edama məhkum ediblər. Bir az da qabaqdan gəlmişlik edib, onun ailəsinə xəbərdarlıq ediblər: ”SAKIN KİMSEYE KONUŞMA”. Başqa milli fəalımızı tutub, o qədər döyüblər ki, iflic olub. Birisinin də belinin onurğa sütununu sındırıblar. Yenə də onların ailələrinə tapşırıq veriblər ki: ”hisssssssssssss!” .
Keçən günlər Xomeyninin ölümünün ildönümü idi. O zaman təxminən, 7 yaşım olardı. Səhər-səhər anam məni döyə-döyə zorla yuxudan oyadıb məktəbə göndərdi. Yolda uşaqların evlərinə qayıtdıqlarını görüb təəccübləndim. O gün məktəbdə tətil olması xəbərini bilən uşaqlar sevindiklərindən yerə-göyə sığmırdılar. Biri qalxıb yanındakına şıllaq atır, o birisi kitablarını göydə yelləndirirdi. Mən də qaça-qaça göyə sıçrayıb qarşımdan gələn məktəb yoldaşıma şıllaq ataraq rəsmən bu şənliyə qarışdığımı elan elədim. Evə qayıdanda gülər üzümü görən anam soruşdu: ”Hə... a zalımın gədəsi, nə olub? Yenə də dünyanı başına götürmüsən?”
- Xomeyni ölüb! Məktəbdə tətildir - dedim.
Anam şəhadət barmağını ağzının qabağına tutub ”hisssssssss” deyə-deyə mənə yaxınlaşdı, bir sağına, bir soluna baxıb: ”Adamın dərisini soyarlar ha...” söyləyib, yadımda yaxşıca qalsın deyə, qulağımın dibinə bir şapalaq da qoydu. Elə o gündən yadımda qaldı ki, heç vaxt, heç yerdə, heç kimə, heç....

İranda islami bar, öz dilimizdə desək, pulsuz siğə

2007-06-08T07:28:00.001-07:00

Molla rejimini pisləyənin atasına lənət! Biz doğru-dürüst adamlar deyilik, ola da bilmərik. Niyəsi bəllidir: ADAM deyilik ki! Molla rejimi beş barmağını bala basıb, ağzımıza da soxsa, qayıdıb dişləyəcəyik! Məsələn, İranı abadlaşdırıb, indi isə dünyada ədalət bərpa etmək niyyətində olan, nüvə silahını əldə etməyə milyardlarla pul xərcləyən, kəkilləri çomağın ucu ilə çadranın arxasına itələyən, qəhrəman gənc oğlanların boynundan aftafa medalı asan və həbsxanalarda milləti döyüb, canlarını bərkidən mollalar daha neyləməlidirlər ki, eləməyiblər?! Yox, gəlin papağımızı qabağımıza qoyub, yaxşı-yaxşı fikirləşək. Həqiqətən, daha onlardan nə istəyirik? Doğrusu, biz iranlılar bir az da artıqtamahıq. ABŞ və Avropa Birliyi şeytan kimi hər gün qulağımıza demokratiya, insan haqları və digər qeyri-lazım, aldadıcı, şeytani sözləri oxuyub, milləti yoldan eləyir. Məşrutə inqilabı ərəfəsində Tehranın imam-cüməsindən soruşurlar ki, sən niyə bəs xaricilərin İranın neftini qarət etdiyinə reaksiya göstərmirsən? Nə desə yaxşıdır? “Məgər qiyamətdə mələklər bizi neftə görə sorğu-sual edəcəklər? Axı neftin bizim imanımıza dəxli olmayan yerdə onun talanmasına reaksiyani göstərmək nə lazim?”. Indi həmən mollanın nəvələrinin nüvə enerjisi (bomba) istehsal etməyə bu qədər can atmaqları bir az bizi çaşbaş salıb. Yoxsa bizim rejimə qarşı heç bir mənfi münasibətimiz olmazdı!.
Hələ bunlar bir yana, mollaların yeni sürprizinə saymazcasına yanaşmaq qədirbilməzliyin son dərəcəsidir. Buna görə də dedim, bəlkə, bu haqda bir köşə yazıb, molla babalarımıza öz qədirbilənliyimi bildirim. Demək, molla rejimi subay oğlanların hər bir qadını müvəqqəti siğə edə bilməsi üçün növbəti tədbirini həyata keçirib: ”Müvəqqəti evlənmək (siğə) xidmətləri mollalar tərəfindən ödənişsiz və təmənnasız şəkildə göstərilir”. Mən saytların birində (səhv etmirəmsə, “iranpressnyus”da) bir yazıya tuş gəldim. 36 yaşlı kişi internetdə mollalara zakaz veribmiş ki, mən bir saatlıq bir qadın istəyirəm. Hansı mollanın, İran rəsmisinin və ədliyyə məmurunun bacısı, qızı, yaxud yaxın qohum-əqrəbası var, onu bir saatlıq siğə etməyə hazıram.
Düzünə qalsa, elə nahaq bir söz də deməyib. Hansı bir dövlət rəsmisi öz yaxın qız qohumunu siğə verməyə hazırdır? Bəs siğə olan qadınlar kimlərdir? Mən baş çıxara bilmirəm, onda bəs siğə olan qadınların uşaqları necə olacaq? Yaxud ... bağışlayın, burası çox qəlizidi, deməyə utandım... Nə isə. Ha fikirləşirəm, beynimə sığışdıra bilmirəm. Gah barmaqlarımı soldan sağa, gah sağdan sola sayıram, düz gəlmir ki, gəlmir!
Tutalım siğə oxumaq xidmətləri pulsuz ödənildi, onda bəs arada qalmış, bir saatlıq icarə olunmuş qadının taleyi necə olur? Bəs onun sabahkı günü? Hə, başa düşdüm, sabah da xiyabanda, parkda, otellərdə başqa bir kişi dalısınca gəzəcək: ”Aaaaaaaaaay qardaş, bir saatlıq özümü icarə verirəm, siğə oxunmaq xidməti də pulsuz, mən də ....!”. Bu arada Təbrizin “Üstü örtülü bazar”ında bir çox bekarlar da iş sahibi olacaq. «İşin nədir?» “Sutinyor”, özü də islamisindən. Qədim kişilər yaxşı deyib: ”Qurumsaqlığın adını pisə çıxardıblar ki, bu işdə əl çoxalmasın!”.

Üç badam, bir qoz dərsliyi

2007-06-08T07:25:00.000-07:00

Qədimlərdə bizim yerlərdə nağara ustaları musiqi notlarını bilmədikləri üçün, şagirdləri öyrətmək üçün qəribə texnikalardan istifadə edərmişlər. Məsələn, birinci dərsliyin adı “Üç badam, bir qoz" imiş. Beləliklə, "Üç badam, bir qoz" ifadəsini beynində təkrar edən şagird nağaranın bu ritmini öyrənirdi.
Söhbət nədən gedir? Hə, demək istəyirəm ki, belə-belə işlər bizim ölkədə az olmayıb. Məsələn, Təbrizdə bizim general dərəcəsinə çatmış bir qonşumuz var. Əmim deyir, bu kişi şah zamanında ikinci sinfi bitirməmiş məktəbdən qaçıb, çobanlıqla məşğul olurmuş. İran-İraq muharibəsi ərəfəsində döyüş cəbhəsində 1 il könüllü bəsicçi kimi iştirak edib, sonra ev-eşiyinə qayıdıb. Mən onun dəfələrlə insanları «Ettelaat»a satdığını görmüşəm. Bu şəxs 2006-ci ilin may aksiyalarında tutulan dostlarımın birisinin istintaqçısı olmuşdu. Dostum deyir ki, mənim qabağıma qoyulmuş iltizam kağızında onun imzasını görüb, çaşbaş qaldım. Əəəəəəəə?! Onun adının əvvəlinə yazılmışdı: "mühəndis"! Söhbət heç bu mühəndis generaldan getmir.
Hələ harasını görmüsünüz ki? Bu kişinin qardaşı özündən də əcaıb bir məxluqdu. Təbrizin Maralan xiyabanında yerləşən "Sahibəzzaman" məscidinə güzarınız düşsə, onu görə bilərsiniz. Ramazan ayında məsciddə minbər başında tarixlərdə yadigar kimi yazılmalı elmi xitabəsini hələ də unutmamışam: "Ey həzərat! Gün ilə yer arasında milyard milyon milyard işıq ili məsafə var. İndi siz təsəvvür edin ki, xudavəndi-təbarək qəpik boyda Günəşin ışığı ilə kainatı necə isidir!". Təbrizlilərin bir məsəli var: "Birini bilirsən, ikisini bilmirsən". Axı Günəşin harası qəpik boydadır? Yaxud "bir milyard milyon milyard işıq ili məsafəsi"ni hansı texnika ilə belə dəqiqcəsinə (milimetrinə qədər) olçmüsən? Hə, tapdım. Söhbət məhz elə bu molladan gedir. Mən dəqiq xatırlayıram ki, 1999-cu ildə, bir az da dəqiq desəm, avqusun 11-də Tehran Universitetində helikopter mühəndisliyi fakultəsinə qəbul olunduğum zaman mənə dedilər ki, həmin bu molladan "Təyidiyyə" almalısan. (Dırnaq arası) bunu da əlavə edim ki, «Təyidiyyə» bir nəfərin sənin universitetdə oxumaq qabiliyyətini təsdiq etməsidir. Naçarlıqdan "Sahibəzzaman" məscidinin qabağında dayanıb, mollanın hüzuruna catmağa bir xeyli gözlədikdən sonra, nəhayət, müşərrəf olub, başımı aşağa saldım ki, ay alim şeyximiz! Bu qarpız, bu da bıçaq. Qalan işlər sənlikdir. "Yox, burda olmaz, gələrsən mənim ofisimə!!! Orda məsələyə baxaram". Yalvar-yaxar elədim ki, ay kişi, sən Allah, mənim işim-gücüm var. Bu kağıza qol çək, gedim. "Axı bu, qəliz məsələdir, sənə bir neçə elmi sual verməliyəm". Nəhayət, atan yaxşı, anan rəhmətdə deyə-deyə boynuna qoydum ki, indicə ofisə gedib, orada suallara cavab verim. Nə isə, çox başınızı ağrıtmayım. Gedib ofisə özümü bacardıqca tərbiyəli göstərməyə çalışdım. Molla masanın arxasından məni bir aşağıdan yuxarı, bir də yuxarıdan aşağı nəzərdən keçirib: "Sən necə musəlmansan ki, saqqalını ülgüclə qırxmısan?" soruşdu. Başımı aşağı dikib, dinməz durdum. "Universitetə qəbul olunmaq zarafat deyil ki, imtahanlar var, sorğular var..." Tez dedim ki, imtahandan keçib qəbul olmuşam. "Əşşi, onlar boş-boş şeydir, əsl imtahan burdadır. İndi de görüm ölünün kəfəni neçə qat olar?" Yenə dinməz dayandım. "Bilmədin, hə, demək, elə belə dərs oxumusan də". Ovqatım yaman təlx oldu: «Ay şeyx, mən sənin özünə bircə sualım var: insanın toyuqla cinsi əlaqəsinin hökmünü bilirəm, bəs hunduşqa ilə necədir? Və ya dəvəquşu ilə? Hmmmmmm, bəlkə də, qarğa? Bəs bülbül olsa necə? Özü də məhz qırmızı bülbül! Hə? Gördün, sən də bilmədin!"...

Falçılar, cadugərlər, şarlatanlar və başqa ağsaqqallara hörmət!

2007-06-08T07:22:00.000-07:00

Hərdən mirzə Ə.Sabir, F.Axundov, J.Qulizadə və ... keçən əsrin ziyalı və reformist ünvanı qazanmış yazarların əsərlərin qabağıma qoyub, vərəqləyirəm. Yəqin ki, onların əsərlərin oxumaq hamıya ləzzət eləyir. Niyə? Çünki, biz hələ onların əsrində yaşayırıq, dərindən baxsaq heç nə dəyişilməyib. Həmən qaramat millətik və həmən irticai mədəniyyət! Hələdə mövhumatçılar, dua yazan seyidlər, cadugərlər, falçılar, zəncir qıran pəhləvanlar və nəhayət mollalar bizim ağsaqqallarımız hesab olurlar və biz belə düşümürük ki, onlar olmasa günümüz keçməz!
Mən bir çox adamlardan hər gün eşidirəm ki:” Biz mövhumatı cəmiyyət içinə yayan irticaçı mollara nifrət edirik”. Sonra onlara deyirəm ki, mollanın pisi də var yaxşısıda. Deyirlər:” elədir”. Bir az mövhumatın müsbət cəhətlərindən danışıram, sonra deyirəm ki, millətə falçı da gərəkdir, molla da. Deyirlər:” hə, sən deyən düzdür”! təəccüb eləməyin, desəm ki, biz bütün ixtiyarımızı onların əlinə verməliyik, deyəcəklər hə, Onsuz da vermişik! Mirzə Jəlil Qulizadənin molla Nəsrəddin hikayələrinə baxın. Yer var molla gic, axmaq və mövhumatçı olur, digər yerdə isə məsləhət olaraq ağıllı, kəmallı və ziyalı xarakiter daşıyır,!(demək, mollanın pisi də var yaxşısı da). Söhbət, bir insanın pis yaxud yaxşı olduğundan getmir, bəlkə millətin taleinə, baxışına, altşüur və düşüncəsinə nə dərəcə təsir qoyub, onları hanki istiqamətdə hərək etməyə yönəldən principləri düşünməliyik. Biz Şərq millətləri nədən mövhumatdan əl çəkənmirik? Nədən özümüzlə, taleyimizlə və gələcək nəsillərimizlə barışanmırıq? Niyə bir dəfə çürümüş dişimizi çəkib, çıxarmırıq? Nədən bir para şarlatan həmişə bizim ilahi dinimizi, imanımızı və əqidəmizi boynumuza yüyən kimi salıb, öz arxasıca çəkir? Bəlkə siz Quzeylilər deyəsiniz ki, axı bunların bizə nə dəxli var? Yaxşı-yaxşı fikirləşsəz, görərsiniz ki dəxli var! Əgər molla nəsrəddin jurnalı yenə də həmən səviyyədə nəşr olunsa, yəqin ki, millət qarışqa kimi, qəzet puşklarına daraşar. Çünki, 100 il bundan qabağın problemləri hətta öz mahiyyətini dəyişdirmədən belə, davam edir. Hələ də il boyu yüzlər nəfər Quzeydən pirlərin ziyarətinə güneyə gəlir, hələ də qadınlarınız özlərini nəzərdən qorumağa boyunlarından göy-yaşıl nəsnələr aslayıb, kişilər ehsan verib, oğlan uşağı, üstünə ad qoymamışdan sünəət olunur və qızlar isə ulduz görüntüsü falına maraq göstərib, üstəlik ayda bir dəfə özlərinə baxt falı açdırır. Bu hələ mövhumatın görünən üzüdür. Əsil mövhumat ürəklərdə və beyinlərdədir. Misal üçün, öz gələcəyini TALEə tapşırmaq biz türklərin arasında ən qorxunc mövhumatdır. Babalarımız hər zad yaxşı olacaq deyə-deyə bizi gətirib, bu günə çatdırmışalr!. Hələ də biz babalarımızın qara tarixinə fəxr edirik, və hələ də müqəddəsat adlandırdığımız şah İsmail Xətailərin qılıncını tənqid eləmək mümkün deyil. Hələ də, həsbeh şaqqıldadıb, aftaba dolandırmaq bizim mədəniyyətimiz də paklıq simvoludur. Hələ də, telekanalarda işarə barmağını millətə tutb, uca səs ilə danışanlar var! Hələ də milləti qorxudanlar, hədələyənlər və baş-aşağı tərbiyə edənlər var!. Hələ də, bu dünyanın absurd, puç və dəyərsiz olduğuna fitva verib, insana dəxli olmayan şeir deyənlər var. Hələ də, AYB var, hələ də dəyişilməmiş prinsiplər, qaydalar, eh... bezdik gündəlik və dəyişilməzl həyatdan!